Zwykły, a jednak niezwykły...

Więc będę śpiewał i dążył do kresu

Ożywię ogień, jeśli jest w iskierce.

Tak Egipcjanin w liście z aloesu

Obwija zwiędłe umarłego serce;

Na liściu pisze zmartwychwstania słowa;

Chociaż w tym liściu serce nie ożyje,

Lecz od zepsucia wiecznie się zachowa,

W proch nie rozsypie... Godzina wybije,

Kiedy myśli słowa tajemne odgadnie,

Wtenczas odpowiedź będzie w sercu – na dnie.

Juliusz Słowacki

Właściwości rośliny, o której dzisiaj tkam opowieść, Mała Dziewczynka tak naprawdę poznała, gdy zdążyła się ona kiedyś zadomowić w doniczce w jej Domu.

A przecież pamięta, jak Babcia czasem na chory palec Małej Dziewczynki przykładała przecięty, mięsisty liść tej rośliny, która rosła zawsze w domu Dziadków. Jednak wówczas nie zastanawiała się nad tym. 

Dopiero potem Mała Dziewczynka uświadomiła sobie jakim wspaniałym lekarzem potrafi być aloes.  Roślina, która od dawna dziś cieszy się u nas  zainteresowaniem. Jednak szczyt jej popularności przypadał na czasy słusznie minione (ale czy tak do końca?). Znała ją na pewno niejedna babcia, mama... A może ktoś jeszcze pamięta do czego w tych latach był wykorzystywany aloes?

Ale zacznę od początku...

Aloes jest rośliną pochodzącą z suchych, pustynnych i sawannowych obszarów Afryki, Madagaskaru i Azji Mniejszej. Stamtąd zawędrował  do wielu innych regionów świata o zbliżonych warunkach klimatycznych. 

Aloes rośnie tam, gdzie inne rośliny nie potrafią przeżyć. Zadziwia tym, że w najbardziej suchej przestrzeni można być pełnym wody.

Słowo aloes pochodzi od arabskiego alloeh i pierwotnie oznaczał to, co gorzkie, błyszczące, przezroczyste. Skórka aloesu jest bowiem gorzka, a środek żelowy, kleisty, trochę jak ślina. Właśnie z tego powodu na Półwyspie Iberyjskim roślinę nazywa się babosa. W większości miejsc świata roślina występuje jednak zazwyczaj jako aloe albo aloes.

Najstarsze zapisane doniesienia o jej zastosowaniu pochodzą z 2200 r. p.n.e. W mieście Nippur, na południe od Bagdadu, odnaleziono bibliotekę króla Asyrii zwanego Aszurbanipal. Na jednej z glinianych tabliczek znaleziono informacje o roślinie, której „liście przypominają pochwy na noże”. Także liczące ok 3500 lat papirusy egipskie donoszą o uzdrawiających właściwościach aloesu.

W młodszej od nich Biblii znajduje się wyznanie zakochanego w oblubienicy:

Ogrodem zamkniętym jesteś, siostro ma, oblubienico,

ogrodem zamkniętym, źródłem zapieczętowanym.

Pędy twe - granatów gaj,

z owocem wybornym kwiaty henny i nardu:

nard i szafran, wonna trzcina i cynamon,

i wszelkie drzewa żywiczne,

mirra i aloes, i wszystkie najprzedniejsze balsamy

źródłem mego ogrodu, zdrojem wód żywych

spływających z Libanu.

Biblia, Stary Testament, Pieśń nad pieśniami

"Jak szerokie doliny potoków, jak ogrody nad brzegiem strumieni lub jak aloes, który Pan sadził, i jak cedry nad wodami."

Ks. Liczb 24:6

"Wszystkie twoje szaty pachną mirrą, aloesem; płynący z pałaców z kości słoniowej dźwięk lutni raduje ciebie."

Ks. Psalmów 45:9

"Swą pościel mirrą skropiłam, aloesem i cynamonem."

Ks. Przysłów 7:17

"Przybył również i Nikodem, ten, który po raz pierwszy przyszedł do Jezusa w nocy, i przyniósł około stu funtów mieszaniny mirry i aloesu."

Ew. Jana 19:39

Stąd też aloes przez niektórych nazywany jest biblijnym kwiatem.

Ale, ale... STOP. Najprawdopodobniej aloes, o którym mowa w Biblii, nie ma nic wspólnego ze znanym nam aloesem zwyczajnym (Aloe vera). No i pogubiłam się.... 

Egipcjanie uważali aloes za symbol piękna i młodości.

Według legend nie tylko nie tylko piękna Kleopatra używała aloesu do pielęgnacji skóry. Również królowa Nefretete przypisywała tej roślinie pierwszorzędną rolę. Obie używały regularnie aloesu do przemywania oczu i do kąpieli. Pozwoliło im to zachować gładkość ciała oraz jego jasny koloryt Egipcjanie uznawali aloes także za roślinę nieśmiertelności i stosowali go do balsamowania zwłok. Aloes uprawiano też przy wejściach do piramid w celu wskazania faraonom drogi wiodącej do ziemi zmarłych.

Starożytni Grecy i Rzymianie cenili aloes za jego zdolności przyspieszające gojenie ran i łagodzenie bólu. Aleksander Wielki nawet podbił wyspę Socotra, aby zdobyć zapasy aloesu dla swoich żołnierzy.  

Inna legenda mówi, że podczas oblężenia Gazy w 332 roku p.n.e. Aleksander został trafiony zatrutą strzałą. Rana nie chciała się goić i dopiero w Persji, w świątyni Śiwy, jeden z kapłanów go żelem aloesowym.

Grecy i Rzymianie wierzyli także, że aloes zapobiega wypadaniu włosów. Nie bez powodu Grecy nazwali go „darem Wenus”.

Również Indianie stosowali go jako środek odmładzający i nazywali „niebiańskimi pałeczkami”.

Aloes dzięki swojemu szerokiemu działaniu szybko przestał być traktowany wyłącznie jako szamańska roślina lecznicza i został włączony do systemów medycznych, stosowanych nie tylko przez Arabów, Syryjczyków....

W Afryce aloes był wykorzystywany przede wszystkim w dolegliwościach żołądkowych, chorobach reumatoidalnych stawów, rwie kulszowej oraz do nacierania nadwyrężonych miejsc. Kobiety z plemienia Zulusów sok aloesowy stosowany był w procesie odłączenia swojego dziecka od piersi. Karmiące mamy smarowały nim sutki, a jego gorzki smak stawał się przyczyną rezygnacji niemowląt z chęci ssania piersi. 

Lekarz Rufus z Efezu pisał, że aloes bywał stosowany w leczeniu melancholii, dżumy, jaskry oraz katarakty. Wspominał, że roślina ta przynosiła ulgę w się na niestrawności objawiającej się utratą apetytu, słabym trawieniem, zaparciami i wzdęciami. Lecznicze działanie aloesu wykorzystywane było również przy krwotokach, jako środek na oparzenia, na porost włosów, do leczenia trudno gojących się ran, przeciw komarom, w leczeniu skaleczeń i pęknięć skóry.

W pozostawionych przez Hildegardę z Bingen tekstach można znaleźć liczne zapiski o tej roślinie. Jej zdaniem była świetnym lekiem na problemy stomatologiczne. Twierdziła też, że pozwala zwalczać szkodliwe dla zdrowia bakterie i stany zapalne.

Obecnie aloes jest stosowany głównie w chorobach skóry.

W kosmetyce żelu aloesowego używa się jako spowalniacza starzenia się skóry, do ochrony przed promieniowaniem słonecznym a także skutkami odmrożeń czy poparzeń.

Żel z aloesu jest ceniony za swoje właściwości nawilżające i regenerujące. Szybciej niż woda przenika przez skórę, dzięki czemu doskonale nadaje się nie tylko do pielęgnacji skóry suchej i  podrażnionej, ale także do włosów, które dzięki niemu stają się mocniejsze, bardziej elastyczne i mniej łamliwe.

Aloes stosowany jest również w stomatologii. Z acemannanu obecnego w aloesie wytwarza się kleje do protez oraz środki zmniejszające krwawienie i obrzęk dziąseł.

Natomiast osoby cierpiące z powodu dolegliwości reumatycznych stosują aloes, by ukoić ból stawów i mięśni.

Aloes jest skutecznym, naturalnym produktem stosowanym w walce z  różnorodnymi schorzeniami przewodu pokarmowego. Szczególnie polecany jest na dolegliwości trawienne i w leczeniu wrzodów żołądka. Dowiedziono, że wykazuje właściwości antybakteryjne przeciwko szczepom Helicobacter pylori, który odpowiedzialny jest za stany zapalne układu pokarmowego.

Aloes często jest kojarzony głównie z kosmetyką i medycyną. Jednak może być też cennym składnikiem w kuchni. To prawda, że jego smak jest specyficzny, jednak w połączeniu na przykład z owocami, warzywami, może wzbogacić dania o dodatkowe wartości odżywcze, które pozytywnie wpłyną na nasze zdrowie.

Miąższ z liści aloesu jest prawdziwą skarbnicą składników. Zawiera w sobie m.in. tłuszcze, kwasy organiczne, aminokwasy, witaminy (w tym C i B), sole mineralne oraz enzymy roślinne. Aloes dostarcza aż 18 z 22 aminokwasów, które są niezbędne dla człowieka. Jednym z najważniejszych składników aloesu jest acemannan – polisacharyd, który wspomaga układ odpornościowy i ma działanie przeciwzapalne.

Zawarte w roślinie polisacharydy pobudzają produkcję białych krwinek, które odgrywają kluczową rolę w zwalczaniu infekcji. Regularne picie soku z aloesu może wspierać organizm w ochronie przed przeziębieniami i infekcjami wirusowymi.

Aloes zwyczajny

Nie nazywaj mnie kaktusem.

Jestem zwykłym aloesem.

W każdym domu chętnie goszczę,

mało piję, prawie poszczę.

Specjalnej troski nie wymagam,

za to chętnie wam pomagam

na przeróżne dolegliwości,

oprócz ostrych złamań kości.

Mam własności nawilżające,

przede wszystkim odkażające.

Złe bakterie zawojuję,

mikroflorę odbuduję.

Choć urody mi brakuje,

chętnie w oknie paraduję.

Więc nie żałuj, bardzo proszę,

trochę światła. Resztę zniosę.

znalezione w Internecie

O niezwykłych właściwościach tej zwykłej rośliny mogłabym jeszcze długo pisać.... 

Mogę powiedzieć, a raczej napisać, że chyba niewiele jest roślin, które byłyby tak szeroko wykorzystywane przez  liczne narody, kultury... Do dnia dzisiejszego aloes niezmiennie cieszy się dużym zainteresowaniem firm farmaceutycznych, kosmetycznych, a także zwykłych ludzi, którzy uprawiają go w swoich domach.

Ileż dobra w tej niewymagającej, lekko kłującej roślinie, która rośnie tam, gdzie większość rosnąć nie chce. Może zatem urośnie w naszych domach, urozmaici nasze mieszkania...?

A do Domu Małej Dziewczynki znowu powróci na parapet?