Puste miejsce pełne obecności

CIEPŁY GRUDZIEŃ

Czasami nasza zima wygląda jak jesień

zamiast szukać ciepłych bamboszy

otula się z radością promykami słońca

budzi do życia uśpione

potrzebnie czy nie- któż to wie

chyba ona sama 

gdy maluje złotem zimowe zachody

lub rozrzuca szkarłaty wieczorową porą

dźwiga wtedy stosy książek

i przez słowa mi podpowiada

że w życiu oczywiste wcale nie jest oczywiste.

Kończy się Adwent, a to znaczy, że Pani Zima również powoli nadchodzi. Zapewne jak ostatnio co roku bez śniegu i mrozu… Ale kto wie? Może tej nocy z nieba spadnie choć kilka płatków, by zatańczyć w blasku latarni?  Przecież tak było po północy, te... lat temu, gdy na świat przyszła Mała Dziewczynka.

W tym przedświątecznym czasie świat chciałby już zwolnić, zadumać, otulić się w ciepły koc z kubkiem gorącej herbaty, odpocząć...  Ale przecież za chwilę Święta.

Jeszcze tylko ostatnie zakupy, ostatnie kartki w skrzynce, ostatnie wstążki przewiązujące prezenty. W powietrzu miesza się zapach grzybów i kapusty, goździków, wanilii i pomarańczy... A w naszym sercu zmęczenie z radosnym oczekiwaniem.

To moment, gdy świat stara się zatrzymać w tej zabieganej codzienności, aby przypomnieć sobie, co w nim najważniejsze.

Za chwilę, zanim rozbłyśnie choinka i zabrzmią kolędy, Mała Dziewczynka zdmuchnie świeczki na torcie, witając kolejną zimę swojego życia. Tak, tak jak co roku o tej porze urodziny znowu stoją już u jej drzwi.  Niezmiennie towarzyszy im królewna Zima w białej sukni utkanej z błyszczących perełek mrozu i płatków śniegu. 

Mała Dziewczynka uśmiecha się do nich nieśmiało i szepcze:

— Wejdźcie, skoro już przyszliście. Rozgośćcie się. Jak zawsze marzę przede wszystkim o spokoju, zdrowiu...

I jakby w odpowiedzi, Pani Zima spojrzała w niebo i zapaliła gwiazdkę dla Małej Dziewczynki. Taką, która pojawia się tylko wtedy, gdy ktoś naprawdę na nią czeka. A przecież wiadomo, że nawet najmniejsze światełko potrafi ogrzać duszę.

GRUDNIOWA NOC

Są takie chwile

co na zawsze zapadają

w kalendarz cichych cudów

bezszelestnie wchodzą do serca

by zamieszkać tam na wieki

są balsamem na piekące rany

i pozwalają cieszyć się życiem mimo wszystko

chwile ulotne jak motyle

co przysiadają na rzęsach marzeń

i radością wypełniają każdy skrawek duszy

dotykają myśli i pragnień

wiodą bliskie osoby na trakty miłości

wyzłocone dobrocią i łagodnością

skradzione zabieganemu światu

i ukryte przed dotykiem zazdrości

nieśmiertelne i wieczne

roztańczone w migających światełkach wieczoru

zaczarowane jak grudniowa noc.

Gołąbki pocztowe jak co roku przyfrunęły już życzeniami. Usiadły na parapecie i lekko zapukały w szybę na ostatnim piętrze. Przyniosły życzenia na karteczkach, drobne prezenty, a wśród nich jak zawsze piękne kalendarze i różne postaci aniołów, które dołączyły do swoich starszych braci w kolekcji Małej Dziewczynki. 

Mała Dziewczynka czuje wdzięczność. Nie tylko za te spokojne chwile przy oknie z ciepłym kubkiem herbaty z miodem i miękkim, puszystym kocem... Ale przede wszystkim za to, że ktoś wciąż o niej pamięta.

Za kilka dni przyjdą Święta. Wokół krzątanina, dźwięk miksera ubijającego białka, odkurzania dywanów, śpiewu kolęd... Na stole piętrzą się listy ostatnich zakupów, karteczki z przepisami...

Również Mała Dziewczynka przystroi swoje mieszkanko. W Domu natomiast zapali lampki, położy biały obrus, a na nim dodatkowo jeden pusty talerz. Zatrzyma się na chwilę i pomyśli o wszystkich, którzy kiedyś śpiewali z nią kolędy.

Ten pusty talerz przypomina o tych, którzy odeszli i nie zapukają już do naszych drzwi.

Napełniony pusty...

Stół już nakryty i pachnie sianem

strwożone serca powtarzają teksty życzeń

jakby od nich zależało istnienie świata

ostatnie spojrzenia w lustro czy aby...

czas przystaje na moment by powstrzymać

przychodzącą nieśmiało pierwszą gwiazdę

błyszczy bielą bielszą nad biel opłatka pusty talerz

nikt przy nim nie usiądzie choć tak bardzo chcemy

znów uścisnąć kochanych Nieobecnych...

pierwsza gwiazda odbija się już w zamglonych oczach

i oto cud się staje

łza bolesnej tęsknoty ciężka od miłości

toczy się wolno po policzku

spada samotnie na pusty talerz i napełnia go

czy to świerkowa gałąź zapukała w okno

czy Nieobecni pochylili się na moment

nad pustym talerzem, który nie jest już pusty

Pusty talerz... Jeden ze zwyczajów wigilijnych kultywowanych w naszych domach . Zostawiany go dla niespodziewanego „gościa", miejscem dla wędrowca szukającego ciepła i schronienia... Ma on nam przypominać o tym, by dzielić się z ludźmi będącymi w potrzebie. Nikt nie powinien być sam w ten wieczór. Taki sens tego zwyczaju jest tłumaczony współcześnie.

Jednak nasi przodkowie kultywowali go jednak z zupełnie innego powodu.

Jeszcze do XIX wieku ludzie uważali, że dodatkowe nakrycie jest „zaproszeniem” do stołu dla przodków i bliskich osób, które niedawno zmarły. Wierzono, że ich dusze w czasie przesilenia zimowego przychodziły na ziemię i były obecne podczas kolacji wigilijnej. Dmuchano na krzesła i ławy, by nie przysiąść odpoczywającej tam zbłąkanej duszy. Natomiast na stole stawiano talerz, aby mogły się one posilić. Ofiarowano duchom  część jedzenia, aby mieli domowników pod swoją opieką.

Przez wiele lat dodatkowe nakrycie było też przeznaczone dla członków rodziny, którzy nie mogli spędzić wspólnie świąt. Rodzina mogła w ten sposób łączyć się myślami z tymi, którzy zostali rozdzieleni od swoich bliskich przez zabory, zesłania czy wojnę, a później również przez więzienie.

Ślady tych wierzeń przetrwały w folklorze, ale też w naszych współczesnych tradycjach rodzinnych. Sama pamiętam, jak moja mama zawsze mówiła i nadal mówi, że ten pusty talerz jest przeznaczony dla śp. babci, dziadka... Podejrzewam, że nie tylko w mojej rodzinie tak jest...

Zwyczaj pustego przetrwał do dziś i ma charakter symboliczny. Jak podejrzewam zapewne wiele osób nie zaprosiłoby do wigilijnego stołu obcej osoby. Ale to temat na inną opowieść...

Ten pusty talerz to nie tylko znak braku. To także symbol pamięci i wdzięczności. To przesłanie, że nikt w tym dniu nie powinien być sam

Za każdym razem, gdy Mała Dziewczynka rozkłada biały obrus, ma wrażenie, że nie tylko Dziadkowie są gdzieś obok. Pomimo upływu lat słyszy ich głosy, śmiech....

A potem rozbrzmiewa jej ulubiona kolęda:

A nadzieja znów wstąpi w nas

Nieobecnych pojawią się cienie

Uwierzymy kolejny raz

W jeszcze jedno Boże Narodzenie

I choć przygasł świąteczny gwar

Bo zabrakło znów czyjegoś głosu

Przyjdź tu do nas i z nami trwaj

Wbrew tak zwanej ironii losu

Daj nam wiarę, że to ma sens

Że nie trzeba żałować przyjaciół

Że gdziekolwiek są dobrze im jest

Bo są z nami choć w innej postaci

I przekonaj, że tak ma być

Że po głosach tych

wciąż drży powietrze

Że odeszli po to by żyć

I tym razem będą żyć wiecznie

Przyjdź na świat

By wyrównać rachunki strat

Żeby zająć wśród nas

Puste miejsce przy stole

Jeszcze raz

pozwól cieszyć się dzieckiem w nas

I zapomnieć, że są

puste miejsca przy stole

A nadzieja znów wstąpi w nas

Nieobecnych pojawią się cienie

Uwierzymy kolejny raz

W jeszcze jedno Boże Narodzenie

I choć przygasł świąteczny gwar

Bo zabrakło znów czyjegoś głosu

Przyjdź tu do nas i z nami trwaj

Wbrew tak zwanej ironii losu

Przyjdź na świat

By wyrównać rachunki strat

Żeby zająć wśród nas

Puste miejsce przy stole

Jeszcze raz

pozwól cieszyć się dzieckiem w nas

I zapomnieć, że są

puste miejsca przy stole

Przyjdź na świat

By wyrównać rachunki strat

Żeby zająć wśród nas

Puste miejsce przy stole

Jeszcze raz

pozwól cieszyć się dzieckiem w nas

I zapomnieć, że są

puste miejsca przy stole

... i nagle coś w środku drga, jakby ktoś dotknął duszy. Nie sposób śpiewać spokojnie, kiedy każde słowo przypomina, jak wiele w nas tęsknoty. Mała Dziewczynka uśmiecha się wtedy przez łzy, bo czuje, że te chwile nie zniknęły tak do końca. Są, ale zmieniły miejsce.

I choć wokół niej świat dorósł i poszarzał, w tym jednym momencie znów staje się dzieckiem. Czuje zapach makowca, dźwięk porcelany i miękki szept wspomnień unoszących się w powietrzu. A potem zamyka oczy i z cichym westchnieniem dziękuje za to, że nadal potrafi wierzyć w cud.

BÓG SIĘ RODZI

Bóg się rodzi dla mnie i dla ciebie

dla każdego z nas

wymyka się z betlejemskiej stajenki

by zamieszkać pod dachem twojego serca

przychodzi cichutko

omija hałaśliwe miejsca

i szuka ciepła pośród trudnych ludzkich spraw

cisza tak wielka że słyszysz

gdy mróz na szybach pisze litanię naszych próśb

by z pierwszą gwiazdką

mały Jezus mógł przynieść z nieba odpowiedź

wiersze Basia Wójcik