Od legend i pieśni do kuchni i zdrowia....

Rozmaryn zna raczej starsze pokolenie i to głównie ze słów pieśni legionowej O mój rozmarynie rozwijaj się....

O mój rozmarynie, rozwijaj się

O mój rozmarynie, rozwijaj się

Pójdę do dziewczyny, pójdę do jedynej

Zapytam się

Pójdę do dziewczyny, pójdę do jedynej

Zapytam się

A jak mi odpowie – nie kocham cię

A jak mi odpowie – nie kocham cię

Ułani werbują, strzelcy maszerują

Zaciągnę się

Ułani werbują, strzelcy maszerują

Zaciągnę się

Dadzą mi buciki z ostrogami

Dadzą mi buciki z ostrogami

I siwy kabacik, i siwy kabacik

Z wyłogami

I siwy kabacik, i siwy kabacik

Z wyłogami

Dadzą mi konika cisawego

Dadzą mi konika cisawego

I ostrą szabelkę, i ostrą szabelkę

Do boku mego

I ostrą szabelkę, i ostrą szabelkę

Do boku mego

Dadzą mi manierkę z gorzałczyną

Dadzą mi manierkę z gorzałczyną

Ażebym nie tęsknił, ażebym nie tęsknił

Za dziewczyną

Ażebym nie tęsknił, ażebym nie tęsknił

Za dziewczyną

Powiodą z okopów na bagnety

Powiodą z okopów na bagnety

Bagnet mnie ukłuje, śmierć mnie pocałuje

Ale nie ty

Bagnet mnie ukłuje, śmierć mnie pocałuje

Ale nie ty

Mało kto wie, jak on wygląda i do czego może się przydać. Zacznę jednak jak zawsze od początku.

Rozmaryn lekarski pochodzi z rejonów Morza Śródziemnego. Naturalnie porasta nasłonecznione, suche i wapienne wybrzeża

Rozmaryn odgrywał już ważną rolę już w starożytności. W starożytnym Egipcie rozmaryn odgrywał ważną rolę w obrzędach pogrzebowych. Znaleziono go w grobowcach faraonów, gdzie pełnił funkcję rośliny ochronnej, mającej zapewnić zmarłym bezpieczną podróż w zaświaty. 

Rzymianie uważali go za symbol lojalności i odwagi. Rozmarynowe gałązki zabierali ze sobą na wojnę żołnierze, aby po ich śmierci złożyć je na stosach pogrzebowych, aby upamiętnić bohaterów. 

W Grecji natomiast stanowił symbol miłości i był z tego względu poświęcony bogini Afrodycie, która wyłoniła się z piany morskiej i była ozdobiona właśnie gałązkami rozmarynu. Łacińska nazwa ros marinus oznacza właśnie morską pianę. Inne nazwy ludowe tej rośliny to: kompasowe ziele, kadzielnica, morska rosa, liść elfów, roślina polarna. 

Jak wyczytałam przypisywano mu także właściwości polepszające pamięć. Dlatego uczący się na egzaminy zabierali rozmarynowe wieńce. Wieńce z rozmarynu również ofiarowywali swoim bogom. Trzymali go też w domach, uważając, że przynosi szczęście. Ta tradycja przetrwała bardzo długo, do czasów naszych pradziadków. Rozmaryn uchodził za zioło kochanków. W Polsce rozmaryn dodawano do ślubnych wianków. Wróżono, że jeżeli gałązka wyjęta z wianka ukorzeniła się i rozrosła, to można było mieć nadzieję na dobrą przyszłość dla nowożeńców.  Jeżeli dziewczyna wszyła gałązkę rozmarynu w szaty ukochanego, miało jej to zapewnić jego wieczne oddanie. A przechowywane po ślubie gałązki rozmarynu miały chronić przed sprzeczkami i niezgodą.

W „Hamlecie” William Shakespeare Ofelia mówi: „Oto rozmaryn, to dla pamięci”, podkreślając jego związek z pamięcią i żałobą.

Legenda mówi, że dawniej były one białe, lecz podczas ucieczki Świętej Rodziny do Egiptu Matka Boska zawiesiła swój płaszcz na krzewie rozmarynu i od tego czasu kwiaty nabrały koloru pogodnego nieba. 

Uzdrawiająca moc rozmarynu znana jest od czasów biblijnych. W dziełach Pliniusza Starszego i Dioskurydesa rozmaryn pojawia się jako środek leczniczy.

W Europie Środkowej roślina została rozpowszechniona dzięki benedyktynom, którzy hodowali ją w przyklasztornych ogródkach.

Często go opisywano w zielnikach. Na przykład Hildegarda z Bingen polecała go na wzmocnienie serca i poprawę nastroju.

W średniowieczu rozmaryn używano jako roślinę leczniczą i ochronną. Używano go do oczyszczania domów z „morowego powietrza”, palono podczas epidemii i wcierano w skórę, wierząc, że zabezpiecza przed zarazą. Był też ważnym składnikiem tzw. „octu czterech złodziei”, który miał chronić przed zakażeniem.

W renesansie i baroku rozmaryn stał się popularny w kuchni i medycynie – przypisywano mu korzystny wpływ na trawienie i krążenie.

Niezwykły aromat i trwałe ulistnienie sprzyjały panującemu w XVI wieku przekonaniu, że picie odwaru z rozmarynu pozwoli zachować młodość. 

W XVII wieku powstała „Woda Królowej Węgier”, nalewka rozmarynowa, którą według legendy stosowała Elżbieta Luksemburska, by zachować zdrowie i młodość.

Później rozmaryn uzupełniał stały zestaw przypraw na południu Europy.

Rozmaryn

Pachnie nadzieją

gałązka rozmarynu

i serca tęsknotą

z kwiatkami fioletu...

Mierzy wielki świat

swoją własną miarką

jak Kominiarczyk amant

z porcelanową Tancerką...

Przepływa zapachem

przez kolory życia

miłością oraz uczuciem

i pozostawia wspomnienia...

Aleksandra Baltissen

Rozmaryn ma konkretne walory lecznicze, warto się więc nim zainteresować. 

Dziś wiadomo, że liście rozmarynu stosuje się przy dolegliwościach trawiennych. W stanach skurczowych jelit i dróg żółciowych, przy kamicy żółciowej, niewydolności wątroby czy zmniejszonym wydzielaniu moczu. Działa pobudzająco na krążenie, bywa pomocny przy bólach głowy i uczuciu zmęczenia. Zewnętrznie dodaje się go do dezynfekujących kąpieli ziołowych. W aptekach można spotkać suszone ziele, ale z powodzeniem da się też uprawiać rozmaryn w domu.

Rozmaryn przynosi korzyści nie tylko zdrowiu, lecz także urodzie. Uważany jest za środek ujędrniający skórę i opóźniający powstawanie zmarszczek. Wyciągi z tej rośliny dodawane są do płukanek do włosów, a olejek rozmarynowy wchodzi w skład mydeł, kremów i szamponów.

Nie można zapomnieć o jego roli w kuchni. Rozmaryn nie tylko nadaje potrawom charakterystyczny, śródziemnomorski aromat, lecz także ułatwia trawienie cięższych dań. Szczególnie dobrze komponuje się z tłustą baraniną i wołowiną. Z mielonych owoców kolendry i suszonych liści rozmarynu można przygotować aromatyczną przyprawę do mięs i sałatek. Na południu Europy od dawna stanowi stały element zestawu przypraw, a jego popularność nie wynika jedynie z mody na kuchnię włoską czy francuską.

Zapach Lata

Marzy mi się zapach gorącego lata,

widok kolorowej łąki pełen kwiatów,

woń mięty zielonej, białych głów

rumianku i rozmarynu na grządce.

Marzy mi się wiaterku tchnienie

w rozkołysanych łanach zbóż,

cichego szelestu liści na drzewach

i brzęczących nad ulami pszczół.

Latem kolory mienią się tęczą,

barwami stroją sady i ogrody.

Wszystko jest takie ciepłe, radosne,

nawet w stawie żaby inaczej kumkają.

Po lazurowym niebie obłoki leniwie płyną,

słoneczko przygrzewa cieplutko,

staw rzęsą się zieleni, nenufarami stroi,

nad którymi chmara owadów krąży.

Zapach lata pachnie żyznym urodzajem,

upaja i odurza miododajną wonią.

Wszystko jest takie magiczne i cudne,

nawet niebo błękitem zachwyca.

Krystyna Wanda Serdeczna

Warto więc mieć rozmaryn pod ręką. Najlepiej w doniczce na parapecie lub balkonie, aby sięgać po niego zarówno do wykorzystania w kuchni, jak i do domowej pielęgnacji. To zioło może wnieść do naszego życia nie tylko smak i zapach południa, ale także odrobinę zdrowia i dobrej energii.